Jamnik szorstkowłosy – poznaj najważniejsze cechy psów tej rasy

Grafika źródło: https://pixabay.com/photos/dog-dachshund-pet-domestic-grass-6746413/ 

SPIS TREŚCI

1. Jak wygląda jamnik szorstkowłosy?

1.1. Wzrost i waga jamnika szorstkowłosego

1.2. Jamnik szorstkowłosy – rodzaje szaty i umaszczenia

2. Jamnik szorstkowłosy – charakter i umiejętności

2.1. Jaki charakter ma jamnik szorstkowłosy?

2.2. Jakie umiejętności ma jamnik szorstkowłosy?

3. Jamnik szorstkowłosy z hodowli

4. Zdrowie jamnika szorstkowłosego

4.1. Typowe choroby

4.2. Wady według wzorca

5. Jak karmić jamnika szorstkowłosego?

6. Jak pielęgnować jamnika szorstkowłosego?

7. Wyprawka dla jamnika szorstkowłosego

Data publikacji: 7 września 2025

Jak wygląda jamnik szorstkowłosy?

Źródło: https://pixabay.com/photos/dachshund-beach-dog-6555136/

Jamniki szorstkowłose wyróżnia wyrazista sylwetka psa niskonożnego, mocnego i zwartego, stworzonego do pracy w trudnym terenie. Ich charakterystyczny wygląd buduje szorstka, twarda sierść z gęstym podszyciem oraz wyraźna broda i krzaczaste brwi, które nadają zdecydowany wyraz pyska. Kluczowe znaczenie ma harmonijna linia głowy, ciemne, energiczne oczy o bystrym spojrzeniu oraz średniej wielkości uszy, które powinny przylegać do policzków.

Jamniki to psy o niskiej, wydłużonej sylwetce, która od razu przyciąga uwagę. Pies jest zwarty, dobrze umięśniony i proporcjonalnie zbudowany. Głowa jest sucha, lekko wydłużona, z mocną kufą i wyraźnym stopem. Oczy o owalnym kształcie i ciemnym kolorze nadają spojrzeniu bystrości i pewności siebie, a przylegające, średniej wielkości uszy opadają miękko przy policzkach. Broda, krzaczaste brwi oraz dobrze owłosiony pyski to jego cechy charakterystyczne.

Szyja jest lekko uniesiona, bez podgardla, a grzbiet prosty i mocny, kończący się lekko opadającym zadem. Klatka piersiowa jest głęboka i dobrze rozwinięta, sięgająca niemal do ziemi, z wyraźnie zaznaczonym mostkiem. Kończyny są krótkie, ale silne i dobrze ustawione, o mocnych łapach z ciasno przylegającymi palcami. Ogon noszony jest naturalnie, w przedłużeniu linii grzbietu, lekko szorstki w dotyku, nie zakręcony ani uniesiony.

Wzrost i waga jamnika szorstkowłosego

Źródło: https://pixabay.com/photos/dachshund-wire-haired-dachshund-dog-4609905/ 

Jamnik szorstkowłosy – rodzaje szaty i umaszczenia

Szata jamnika szorstkowłosego jest twarda, gęsta i dobrze przylegająca do ciała, z wyraźnym podszerstkiem. Charakterystyczna broda na kufie i krzaczaste brwi nadają psu wyrazisty, zawadiacki wygląd. Sierść na uszach jest krótsza i prawie gładka, natomiast ogon pokryty jest równomiernie szorstkim, dobrze przylegającym włosem.

Dopuszczalne umaszczenia jamników szorstkowłosych to kilka wariantów.

Wśród jednobarwnych pożądana jest czysta, głęboka ruda barwa, ewentualnie z niewielką domieszką czarnych włosów.

Dwubarwne umaszczenia obejmują odcienie dzicze, czarne lub czekoladowe z podpalaniem w precyzyjnie określonych miejscach np. nad oczami, na kufie, łapach czy spodzie ogona.

Odmiana marmurkowa łączy ciemną bazę (dziczą, czarną lub czekoladową) z nieregularnymi, jasnymi plamami bez wyraźnej dominacji żadnego z kolorów.

Spotyka się również umaszczenie pręgowane, pręgi są ciemne na czerwonym tle.

Niewielka biała plamka na piersi (do 3 cm) jest akceptowalna.

Jamnik szorstkowłosy – charakter i umiejętności

Jamniki szorstkowłose to niemieckie psy myśliwskie, których głównym zadaniem było tropienie i wypłaszanie zwierzyny z nor. Wyhodowane z myślą o wytrwałości i odwadze, łączą cechy psa użytkowego z żywym temperamentem i charakterystycznym wyglądem. Choć wciąż zachowały instynkt łowiecki, dziś coraz częściej pełnią rolę inteligentnych i oddanych psów rodzinnych.

Jaki charakter ma jamnik szorstkowłosy?

Jamniki szorstkowłose to psy o wyjątkowym temperamencie – inteligentne, sprytne i pewne siebie, a przy tym pełne uroku i zawadiackiego wdzięku. Ich charakter kształtował się przez lata w trudnych warunkach pracy pod ziemią, co sprawiło, że są samodzielne, odważne i potrafią szybko podejmować decyzje. Choć bardzo przywiązują się do opiekuna i potrafią współpracować, nie są typem psa ślepo posłusznego. Potrafią ocenić, czy coś im się "opłaca", dlatego wychowanie jamnika powinno łączyć konsekwencję z cierpliwością i pewną dozą poczucia humoru. To nie jest pies dla każdego, ale z odpowiednim podejściem staje się lojalnym, czujnym i wesołym towarzyszem.

Jakie umiejętności ma jamnik szorstkowłosy?

Jamniki zostały stworzone z myślą o pracy, szczególnie pod ziemią, gdzie wykazywały się niesamowitą odwagą, taktycznym podejściem i silnym instynktem samozachowawczym. Potrafią samodzielnie działać w trudnych warunkach, jednocześnie zachowując zdolność do błyskawicznej analizy sytuacji. Jamnik to pies tropiący, płochacz i głoszący. Świetnie sprawdza się zarówno podczas pracy myśliwskiej, jak i w roli aktywnego towarzysza. Dzięki swojej inteligencji i potrzebie działania, chętnie uczy się nowych rzeczy, ale wymaga podejścia partnerskiego. Nie znosi przymusu i docenia trening oparty na zrozumieniu i motywacji. To pies wymagający sporej dawki ruchu, długie atrakcyjne spacery są koniecznością.

Jamnik szorstkowłosy z hodowli

Hodowla jamnika szorstkowłosego wymaga odpowiedzialnego podejścia, ponieważ rasa ta nie tylko posiada specyficzne wymagania dotyczące wyglądu i charakteru, ale również obciążona jest predyspozycjami do niektórych chorób dziedzicznych. Psy przeznaczone do dalszej hodowli muszą spełniać warunki wzorca FCI, mieć prawidłowy obwód klatki piersiowej (mierzony po ukończeniu 15. miesiąca życia przez uprawnioną osobę) oraz obowiązkowo zaliczyć próby pracy, które potwierdzają ich użytkowe predyspozycje.

Jamniki szorstkowłose nie mogą być krzyżowane z innymi odmianami (np. długowłosymi czy krótkowłosymi), ponieważ każde skojarzenie musi odbywać się wyłącznie w obrębie tej samej odmiany szaty i wielkości.

Dobry hodowca powinien również zadbać o zdrowie miotu. Jamniki mogą cierpieć na szereg chorób genetycznych, dlatego warto dopytać o wyniki na ich ewentualną obecność. Coraz częściej hodowcy decydują się na badania DNA, by ograniczyć ryzyko przekazywania wad potomstwu. Dobrze prowadzona hodowla powinna łączyć dbałość o zdrowie, charakter, eksterier oraz zachowanie naturalnych zdolności użytkowych jamnika.

Jamniki należą do ras użytkowych i zgodnie z regulaminem ZKwP psy przeznaczone do hodowli muszą zdać próby pracy norowców (np. próby instynktu lub konkurs pracy psów myśliwskich). To warunek dopuszczenia do hodowli – nie wystarczy tylko ocena z wystawy.

Pomiar obwodu klatki piersiowej jest obowiązkowy i stanowi podstawę do zaklasyfikowania jamnika do jednej z trzech odmian wielkości. Pomiaru dokonuje się po ukończeniu 15. miesiąca życia psa (czyli u dorosłego osobnika) – nie dzieje się to podczas przeglądu miotu. Pomiar musi być wykonany przez uprawnioną osobę (sędziego lub przedstawiciela oddziału ZKwP) i wpisany do rodowodu. Od niego zależy, w jakiej klasie wystawowej i hodowlanej pies będzie występował.

Zdrowie jamnika szorstkowłosego

Jamniki, w tym odmiana szorstkowłosa, to psy generalnie dość odporne i długowieczne. Wiele z nich dożywa 14–16 lat w dobrej kondycji. Jednak nie można powiedzieć, że to rasa całkowicie wolna od problemów zdrowotnych. Przede wszystkim, ze względu na swoją charakterystyczną, wydłużoną sylwetkę i krótkie łapy, jamniki są szczególnie narażone na dyskopatię. To jedna z najczęstszych przypadłości tych psów, która może prowadzić nawet do porażenia tylnych kończyn. Na tym niestety nie koniec, psy te mogą chorować na liczne choroby genetyczne.

Typowe choroby

Wśród wielu chorób charakterystycznych dla tej rasy psów warto wskazać m.in.:

• dwurzędowość rzęs,
• pęcherzycę liściastą,
• mastocytozę i nowotwory,
• nadczynność kory nadnerczy,
• dermatozę reagującą na estrogeny,
• dysplazję mieszkową czarnych włosów,
• kruchość skóry,
• łysienie małżowin usznych,
• łysienie wzorzyste,
• nużycę uogólnioną,
• pierwotny łojotok,
• rogowacenie ciemne,
• wyłysienie z rozrzedzeniem barwnika,
• zapalenie młodzieńcze tkanki podskórnej,
• dyskopatię,
• wrodzoną kruchość kości,
• kamicę cysteinową,
• niewydolność zwieracza cewki moczowej,
• niedobór kinazy pirogronianowej,
• lipofuscynozę,
• głuchotę wrodzoną,
• narkolepsję i katalepsję,
• niedorozwój nerwu wzrokowego,
• padaczkę,
• krwotoczne zapalenie żołądka,
• alergię pokarmową,
• rozszczep podniebienia.

Wady według wzorca

U jamników szorstkowłosych wszelkie odstępstwa od wzorca należy traktować jako wady, które ocenia się w zależności od ich wpływu na zdrowie, samopoczucie i użytkowość psa. Nieprawidłowości w uzębieniu, takie jak brak zębów poza dopuszczonymi wyjątkami (np. M3 lub dwa P1), są uznawane za błędy, podobnie jak nieprawidłowy zgryz, szczególnie jeśli odbiega od typowego zgryzu nożycowego.

Do poważniejszych wad zalicza się między innymi nieprawidłową budowę ciała: zbyt cherlawą sylwetkę, zbyt wysokie kończyny lub przeciwnie – sylwetkę przesadnie przyziemną, ciągnącą się po ziemi. Istotne są również takie problemy jak słabo rozwinięta klatka piersiowa, podkasany brzuch, niewłaściwe kątowanie kończyn czy zaburzenia postawy, np. kończyny tylne wąskie i nieumięśnione, łapy skręcone do środka lub na zewnątrz, oraz nienaturalny, kaczy chód. Niewłaściwe ustawienie łopatek, przesadnie wysoki zad czy grzbiet o kształcie karpiowatym lub łękowatym również są oceniane negatywnie.

W przypadku szaty jamnika szorstkowłosego za wady uznaje się m.in. miękki włos – niezależnie od jego długości – brak typowej brody i podszerstka, czy też sierść rosnącą w różnych kierunkach, z tendencją do falowania, kręcenia się lub tworzenia „czuprynki” na głowie. Niewłaściwe są również: pióro na ogonie, nadmiernie długi włos, brak przyległości i niejednolite pokrycie ciała. Psy z wyraźnym brakiem typowego dla odmiany wyglądu szaty, jak np. krótkim włosem czy brakiem charakterystycznych elementów (np. brwi, brody), nie powinny być kwalifikowane do dalszej hodowli. Psy wykazujące wyraźną lękliwość lub agresję, poważne wady zgryzu (przodozgryz, tyłozgryz, zgryz naprzemienny), brak ważnych zębów (kłów, siekaczy), zaburzenia w budowie kończyn lub ogona, a także osobniki o umaszczeniu niezgodnym ze wzorcem (np. całkowicie czarne, białe lub w innym nieuznanym kolorze) podlegają dyskwalifikacji. Także niewłaściwe ustawienie kłów, bardzo luźne łopatki, czy nadmiernie skrócona klatka piersiowa eliminują psa z hodowli i ocen wystawowych.

Jak karmić jamnika szorstkowłosego?

Żywienie jamnika szorstkowłosego powinno być dobrze przemyślane i dopasowane do jego potrzeb. To pies aktywny, energiczny i lubiący ruch, ale jednocześnie mający skłonność do nadwagi, zwłaszcza jeśli cierpi na nadczynność tarczycy. Dlatego ważne jest, by jego dieta była zbilansowana, dostarczała odpowiedniej ilości białka i tłuszczów, ale nie zawierała nadmiaru kalorii. Wskazane jest karmienie o regularnych porach, w mniejszych porcjach, aby ograniczyć łapczywe jedzenie i zapobiec problemom trawiennym. Jamniki bywają bardzo żarłoczne, więc kontrola wagi i zapewnienie codziennej dawki ruchu (spacerów, zabaw czy pracy węchowej) to podstawa zdrowego stylu życia tych psów.

Niektóre jamniki szorstkowłose mogą wykazywać objawy nietolerancji pokarmowych lub alergii, szczególnie na zboża, kurczaka, wołowinę czy sztuczne dodatki. W takich przypadkach należy uważnie obserwować reakcje psa na nowe składniki i rozważyć dietę eliminacyjną lub karmę hipoalergiczną. Najlepiej udać się na konsultację z weterynarzem. Objawy takie jak nawracające wymioty, depresja, krwawa biegunka i pojawienie się krwawych wymiotów są sygnałami alarmowymi i mogą świadczyć o krwotocznym zapaleniu żołądka. Pies wymaga natychmiastowej interwencji, ponieważ objawy mogą prowadzić do odwodnienia, a nawet śmierci psa w bardzo krótkim czasie.

Kluczem do zdrowia jamnika jest więc uważna obserwacja nieprawidłowości w zachowaniu psa, profilaktyka i odpowiednio dobrane żywienie dostosowane do jego wieku, trybu życia i indywidualnych potrzeb.

Szczenięta, które słabo rosną, mają problem z pobieraniem pokarmu, kichają, z nosa wypływa im mleko najprawdopodobniej mają rozszczep podniebienia. Rozwija się u nich przewlekłe zapalenie jamy nosowej, a to może prowadzić do zachłystowego zapalenia płuc. Jeśli wada nie jest duża usuwa się ją chirurgicznie w wieku 8 tygodni, lecz w przypadku dużych szczelin szczenięta są poddawane eutanazji.

---

Szukasz karmy dla jamnika?

Sprawdź: Monobiałkowa karma dla jamnika

---

Jak pielęgnować jamnika szorstkowłosego?

Pielęgnacja jamnika szorstkowłosego wymaga regularności, ale nie jest skomplikowana. Kluczowym zabiegiem jest trymowanie, czyli usuwanie martwego włosa, które wykonuje się mniej więcej co 3 miesiące, zaczynając od około 4. miesiąca życia psa. Sierść należy szczotkować dwa razy w tygodniu, by usuwać luźne włosy i zapobiegać zaparzeniu skóry pod gęstym podszerstkiem. Jamniki tej odmiany nie linieją, jeśli są odpowiednio trymowane. Dwa razy w miesiącu warto wykąpać psa w specjalnym szamponie dla szorstkowłosych ras (o właściwościach hipoalergicznych, nawilżających skórę), który oczyści sierść bez jej zmiękczania. Po każdej kąpieli zimą należy psa dokładnie wysuszyć, a po spacerach w trudnym terenie, sprawdzić całe ciało, łapy, uszy i oczy pod kątem urazów czy zadrapań.

Wyprawka dla jamnika szorstkowłosego

Gdy decyzja o zakupie jamnika już zapadła należy przygotować wszystko, co niezbędne na przyjęcie nowego członka rodziny w domu. W wyprawce dla szczeniaka powinny znaleźć się:

• Obroża dla psa

• Kaganiec dla psa

• Smycz dla psa

Kompletując wyprawkę nie zapomnij również o:

• Miskach dla psa

• Legowisku dla jamnika

• Zabawkach dla jamnika

• Woreczkach na odchody

• Gęstej szczotce do sierści dla psa

• Szamponach i odżywkach

• Adresówce dla psa

• Paście i szczoteczce do zębów

Bibliografia

J. Becker, Rasy psów myśliwskich, wyd. RM, Warszawa 2009.

M. Ceregrzyn, Psy rasowe, wyd. MI Polska Sp. z o.o., Warszawa 2008.

K. Ściesiński, Jamniki, wyd. Egros, Warszawa 2002.

Jamnik, wzorzec rasy – tłumaczenie ZKwP, zkwp.pl/wzorce/148.pdf (dostęp: 19.07.2025)

Katarzyna Palej

Twórca bloga, pisząca od lat z pasji i doświadczenia zdobywanego w codziennym życiu z psem. Opiekunka czworonoga Mailo - szpica niemieckiego z nieustanie powracającymi alergiami i nietolerancjami pokarmowymi.