Tularemia u psa
Spis treści
Źródło: wypromptowane dla EMPIRE
Data publikacji: 16.07.2026
Czym jest tularemia u psa?
Tularemia u psa to bakteryjna choroba odzwierzęca wywoływana przez Francisella tularensis. To drobnoustrój o wysokiej zakaźności, kojarzony przede wszystkim z dzikimi zwierzętami, kleszczami i skażonym środowiskiem. U psów tularemia występuje rzadziej niż u kotów, ale może powodować chorobę kliniczną z gorączką, apatią, osłabieniem i powiększeniem węzłów chłonnych.
Przy diagnozowaniu tularemii bardzo ważna jest informacja o kontakcie psa z dzikimi zwierzętami, zwłaszcza zającami, królikami lub gryzoniami, a także o spacerach po terenach z dużą aktywnością kleszczy. Objawy są nieswoiste, dlatego chorobę trzeba różnicować m.in. z innymi infekcjami odkleszczowymi, chorobami bakteryjnymi oraz problemami przebiegającymi z gorączką i osłabieniem.
Jako opiekunka zawsze traktuję poważnie sytuację, w której pies po kontakcie z dzikim zwierzęciem nagle robi się apatyczny, nie chce jeść albo ma gorączkę. To nie jest moment na czekanie kilka dni i obserwację „czy samo przejdzie”.
Jak pies może zarazić się tularemią?
Źródło: wypromptowane dla EMPIRE
Pies może zarazić się tularemią przez kontakt z tkankami zakażonych zwierząt, szczególnie gdy złapie, poliże, pogryzie albo zje dzikiego królika, zająca, gryzonia lub padlinę. Do zakażenia może dojść także po ukąszeniu kleszcza lub owada krwiopijnego, a rzadziej przez wypicie skażonej wody, połknięcie bakterii albo wdychanie skażonych cząstek ze środowiska.
Większe ryzyko dotyczy psów myśliwskich, psów swobodnie polujących oraz zwierząt często spacerujących po łąkach, lasach i terenach bytowania gryzoni. U psów, które mają skłonność do tropienia, chwytania lub aportowania martwych zwierząt, opiekun powinien zachować szczególną ostrożność.
Objawy tularemii u psa – co powinno zaniepokoić opiekuna?
Najczęstsze objawy tularemii u psa to apatia i gorączka. W badaniu obejmującym 88 potwierdzonych przypadków apatię odnotowano u 92% psów, a gorączkę u 91% chorych zwierząt. To pokazuje, że nagłe pogorszenie samopoczucia po kontakcie z dzikim zwierzęciem, padliną lub kleszczem powinno wzbudzić czujność opiekuna.
Niestety tularemia nie daje objawów charakterystycznych wyłącznie dla tej choroby. Uwagę powinno zwrócić zwłaszcza to, że pies nagle źle się czuje po kontakcie z zającem, królikiem, gryzoniem, padliną albo po znalezieniu na jego skórze kleszcza.
Możliwe objawy tularemii u psa to:
- apatia i osłabienie,
- gorączka,
- brak apetytu,
- powiększone węzły chłonne,
- odwodnienie,
- wymioty,
- biegunka,
- objawy oddechowe, np. kaszel lub trudniejszy oddech,
- wypływ z oczu lub nosa.
Kiedy zabrać psa do lekarza weterynarii?
Psa trzeba zabrać do lekarza weterynarii, jeśli po kontakcie z zającem, królikiem, gryzoniem, padliną albo po ukąszeniu kleszcza pojawią się gorączka, apatia lub brak apetytu. Warto też zareagować, gdy pies nagle słabnie, ma powiększone węzły chłonne, wymiotuje, ma biegunkę, kaszle albo pojawia się wypływ z oczu lub nosa.
Tularemia może przypominać inne choroby zakaźne i odkleszczowe, dlatego lekarz powinien wiedzieć, czy pies polował, zjadł dzikie zwierzę, miał kontakt z padliną albo przebywał w miejscu z dużą liczbą kleszczy. Taka informacja może znacząco przyspieszyć diagnostykę.
Diagnostyka tularemii u psa
Diagnostyka tularemii u psa zaczyna się od dokładnego wywiadu. Lekarz zapyta o kontakt z kleszczami, królikami, zającami, gryzoniami, padliną lub skażonym środowiskiem. Potem oceni objawy, np. gorączkę, apatię, brak apetytu, odwodnienie i powiększone węzły chłonne, oraz zleci badania laboratoryjne.
Rozpoznanie może wymagać badań serologicznych z dwóch próbek krwi, ponieważ wczesny wynik bywa ujemny. W badaniu 88 psów aż 95% pierwszych próbek było negatywnych, a chorobę potwierdzano dopiero przez wzrost miana przeciwciał w kolejnej próbce. Możliwe są też PCR, immunofluorescencja lub hodowla, ale laboratorium trzeba uprzedzić o podejrzeniu zoonozy.
To bardzo ważne, ponieważ Francisella tularensis jest patogenem odzwierzęcym i praca z materiałem biologicznym wymaga odpowiednich procedur bezpieczeństwa. Dlatego przy podejrzeniu tularemii nie warto ukrywać żadnej informacji o kontakcie psa z dzikimi zwierzętami lub padliną.
Leczenie tularemii u psa
Leczenie tularemii u psa powinien prowadzić lekarz weterynarii, ponieważ choroba jest zoonozą i może przypominać inne infekcje odkleszczowe lub bakteryjne. Podstawą terapii są odpowiednio dobrane antybiotyki oraz leczenie wspomagające, np. płynoterapia, jeśli pies jest odwodniony lub osłabiony.
W opisanych przypadkach stosowano m.in. doksycyklinę, tetracykliny, enrofloksacynę, inne fluorochinolony lub gentamycynę — zależnie od stanu psa, wyników badań i decyzji lekarza. Nie należy podawać antybiotyków samodzielnie ani przerywać terapii po poprawie samopoczucia.
Część psów może wymagać hospitalizacji, zwłaszcza gdy są odwodnione, bardzo osłabione albo mają nasilone objawy ogólne. Rokowanie zależy od szybkości rozpoznania, stanu pacjenta, odpowiedzi na leczenie i ewentualnych chorób współistniejących.
Czy tularemia u psa jest groźna dla człowieka?
Tak, tularemia jest chorobą odzwierzęcą, dlatego może stanowić zagrożenie również dla człowieka. Ryzyko może dotyczyć kontaktu z zakażonym materiałem biologicznym, ranami, wydzielinami, padliną lub tymi samymi źródłami zakażenia, np. kleszczami, dzikimi zwierzętami czy skażoną wodą.
W analizach przypadków u ludzi związanych z psami opisywano m.in. ekspozycję przez bezpośredni kontakt z psem, kontakt z martwymi zwierzętami przyniesionymi przez psa oraz kontakt z kleszczami przeniesionymi na psiej sierści. Dlatego przy podejrzeniu tularemii nie dotykaj padliny gołymi rękami, unikaj kontaktu z wydzielinami psa i powiedz lekarzowi weterynarii o możliwej ekspozycji.
Szczególną ostrożność powinny zachować dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży i osoby z obniżoną odpornością. Jeśli domownik miał kontakt z padliną, kleszczem lub materiałem biologicznym chorego psa i źle się czuje, powinien skontaktować się z lekarzem medycyny.
Jak zapobiegać tularemii u psa?
Profilaktyka tularemii u psa polega głównie na ograniczeniu kontaktu ze źródłami zakażenia. Nie pozwalaj psu polować na gryzonie, zające i króliki, zjadać padliny ani pić wody z kałuż, rowów czy stojących zbiorników. Po spacerze w lesie, na łąkach lub terenach łowieckich obejrzyj sierść, skórę, uszy i przestrzenie między palcami.
Ważna jest też regularna ochrona przeciwkleszczowa, bo kleszcze mogą brać udział w transmisji Francisella tularensis. Preparat przeciwkleszczowy powinien być dobrany do masy ciała, wieku, stanu zdrowia i trybu życia psa. Przy psach myśliwskich oraz psach regularnie spacerujących po terenach leśnych i łąkowych warto omówić profilaktykę z lekarzem weterynarii.
Szczególną ostrożność zachowaj u psów, które mają skłonność do aportowania martwych zwierząt. Jeśli pies przyniesie gryzonia, zająca lub królika, nie dotykaj go gołymi rękami. Użyj rękawiczek, zabezpiecz miejsce i skontaktuj się z odpowiednimi służbami lub lekarzem weterynarii, jeśli masz wątpliwości, jak postąpić.
🐾 Dobra kondycja zaczyna się od codziennej rutyny
Dieta nie chroni psa przed tularemią i nie zastępuje leczenia weterynaryjnego. Może jednak wspierać codzienną kondycję psa, zwłaszcza po okresie osłabienia lub intensywnego leczenia. Jeśli szukasz karmy o prostym, hipoalergicznym składzie, bez kurczaka, drobiu, zbóż i glutenu, sprawdź linię EMPIRE Prime z jagnięciną.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy człowiek może zarazić się tularemią od psa?
Bezpośrednie zakażenie od psa jest możliwe przede wszystkim w sytuacjach kontaktu z zakażonym materiałem biologicznym, ranami, wydzielinami lub przez ekspozycję na te same źródła zakażenia, np. kleszcze, dzikie zwierzęta czy skażoną wodę. Tularemia jest zoonozą, dlatego przy podejrzeniu choroby trzeba zachować higienę i skontaktować się z lekarzem weterynarii.
Co zrobić, gdy pies zjadł martwego zająca lub gryzonia?
Najlepiej od razu skontaktować się z lekarzem weterynarii i obserwować psa. Nie dotykaj martwego zwierzęcia gołymi rękami. Jeśli u psa pojawią się gorączka, osłabienie, brak apetytu, wymioty, biegunka, kaszel albo powiększone węzły chłonne, wizyta nie powinna być odkładana.
Literatura naukowa
L. Johnson i inni, Assessment of Zoonotic Risk following Diagnosis of Canine Tularemia in a Veterinary Medical Teaching Hospital, https://www.mdpi.com/1660-4601/19/4/2011 (dostęp: 30.06.2026).
N. Kwit i inni, Francisella tularensis infection in dogs: 88 cases (2014–2016), https://avmajournals.avma.org/view/journals/javma/256/2/javma.256.2.220.xml (dostęp: 30.06.2026).
N. Kwit i inni, Human tularaemia associated with exposure to domestic dogs — United States, 2006–2016, https://stacks.cdc.gov/view/cdc/86401 (dostęp: 30.06.2026).
K. Meinkoth i inni, Naturally occurring tularemia in a dog, https://avmajournals.avma.org/downloadpdf/journals/javma/225/4/javma.2004.225.545.pdf (dostęp: 30.06.2026).
Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Płocku, Tularemia, https://www.gov.pl/web/psse-plock/tularemia (dostęp: 30.06.2026).
O autorze
Iwona Łapińska, jestem menedżerką i twarzą marki EMPIRE, pasjonatką zdrowego stylu życia i ekologii w świecie zwierząt. Na co dzień dzielę życie z seniorem Mańkiem, 13-letnim Amstaffem, oraz energiczną Lilką, 2-letnią Chihuahua. Moje artykuły opieram na materiałach naukowych i sprawdzonych składach, jednak zawsze piszę z perspektywy świadomej opiekunki, a nie gabinetu weterynaryjnego. Wierzę, że „zdrowie zaczyna się od miski”, dlatego promuję prostotę w składzie i hipoalergiczne rozwiązania dla najbardziej wymagających psów i kotów.